Precyzyjne obliczenie liczby legarów to absolutna podstawa, jeśli zależy nam na tym, by nasz taras był nie tylko piękny, ale przede wszystkim trwały i bezpieczny przez lata. Zbyt duży rozstaw legarów może prowadzić do uginania się desek, ich pękania, a nawet uszkodzenia całej konstrukcji. W tym artykule pokażę Ci, jak krok po kroku samodzielnie obliczyć potrzebną liczbę legarów, uwzględniając kluczowe czynniki, które wpłyną na stabilność Twojego tarasu.
Precyzyjne obliczenie liczby legarów to podstawa trwałego i bezpiecznego tarasu.
- Uniwersalny wzór na liczbę legarów to: (Długość/szerokość tarasu [cm] / Osiowy rozstaw legarów [cm]) + 1.
- Kluczowe czynniki wpływające na rozstaw to: materiał i grubość deski, przewidywane obciążenie oraz kierunek układania desek.
- Deski kompozytowe (WPC) wymagają gęstszego rozstawu (30-40 cm) niż deski drewniane (45-50 cm dla standardowych grubości).
- Cieńsze deski tarasowe zawsze wymagają mniejszego rozstawu legarów, aby zapobiec ich uginaniu.
- Najczęstsze błędy to zbyt duży rozstaw legarów, brak podwójnych legarów na łączeniach desek oraz ignorowanie spadku tarasu.
Legary to niewidoczne elementy konstrukcyjne tarasu, które stanowią jego ciche podparcie. Choć ukryte pod deskami, pełnią fundamentalną rolę zapewniają stabilność całej powierzchni, umożliwiają prawidłową cyrkulację powietrza pod tarasem, a także pomagają w skutecznym odprowadzaniu wody deszczowej. Bez solidnego i odpowiednio rozmieszczonego systemu legarów, taras szybko straci swoje właściwości użytkowe i estetyczne.
Nieprawidłowe legarowanie, czyli zastosowanie zbyt rzadkiego rozstawu legarów, może mieć szereg negatywnych konsekwencji. Najczęściej obserwuje się uginanie się desek pod ciężarem, co z czasem prowadzi do ich pękania i "falowania" powierzchni. Taka konstrukcja sprzyja również gromadzeniu się wody, która nie może swobodnie spłynąć, co przyspiesza degradację zarówno desek, jak i samej konstrukcji nośnej. W efekcie, zamiast cieszyć się trwałym tarasem, możemy być zmuszeni do kosztownych napraw lub nawet jego całkowitej przebudowy.
Co wpływa na liczbę legarów? Kluczowe czynniki, które musisz znać
Różnice w elastyczności i sztywności desek drewnianych i kompozytowych są znaczące i bezpośrednio przekładają się na wymagany rozstaw legarów. Deski kompozytowe, zwłaszcza te o konstrukcji komorowej, są zazwyczaj bardziej elastyczne niż tradycyjne deski drewniane. Oznacza to, że potrzebują one gęstszego podparcia, aby zapobiec ich nadmiernemu uginaniu się pod obciążeniem. Zbyt duży rozstaw dla deski kompozytowej może skutkować deformacją i utratą pierwotnego kształtu.
Grubość deski tarasowej jest kolejnym kluczowym czynnikiem decydującym o tym, jak gęsto musimy rozmieścić legary. Im cieńsza deska, tym mniejszy musi być odstęp między legarami. Zapobiega to jej uginaniu się pod naciskiem, co mogłoby prowadzić do uszkodzeń i dyskomfortu podczas użytkowania tarasu. Standardowe grubości desek tarasowych wahają się zazwyczaj od 20 mm do 28 mm, a każdy milimetr ma znaczenie przy planowaniu konstrukcji.
Kierunek, w jakim układamy deski tarasowe, również wpływa na konstrukcję i wymagany rozstaw legarów. Deski układane prostopadle do legarów zapewniają najprostszą i najbardziej stabilną konstrukcję. Natomiast układanie desek pod kątem, na przykład pod popularnym kątem 45 stopni, wymaga zmniejszenia odległości między legarami. Zapewnia to odpowiednie podparcie dla krótszych odcinków desek i zapobiega ich nadmiernemu naprężeniu oraz potencjalnym uszkodzeniom.
Przewidywane obciążenie tarasu jest czynnikiem, którego nie można lekceważyć. Jeśli planujemy ustawić na tarasie ciężkie meble ogrodowe, duże donice z roślinami, a nawet jacuzzi, konstrukcja musi być odpowiednio wzmocniona. W takich sytuacjach konieczne jest zagęszczenie legarów, czyli zmniejszenie odległości między nimi. Zapewni to dodatkową stabilność i bezpieczeństwo, chroniąc taras przed deformacją i uszkodzeniami spowodowanymi nadmiernym naciskiem.
Standardowy rozstaw legarów: konkretne wartości dla różnych materiałów
W przypadku desek kompozytowych (WPC), producenci zazwyczaj zalecają maksymalny osiowy rozstaw legarów wynoszący 30-40 cm. Dla desek kompozytowych komorowych, które są bardziej elastyczne, zalecany rozstaw powinien być bliższy dolnej granicy, czyli 30-35 cm. W sytuacjach, gdy przewidujemy duże obciążenie tarasu lub planujemy układać deski pod kątem, warto dodatkowo zagęścić legary do rozstawu 30 cm, aby zapewnić maksymalną stabilność.
Dla desek wykonanych z drewna krajowego, takich jak sosna czy modrzew, o standardowej grubości 25-28 mm, zalecany osiowy rozstaw legarów wynosi zazwyczaj 45-50 cm, z maksymalnym dopuszczalnym odstępem 60 cm. Jeśli decydujemy się na cieńsze deski, na przykład o grubości 20-22 mm, konieczne jest zmniejszenie rozstawu do 35-40 cm, aby zapobiec ich nadmiernemu uginaniu się.
Deski z twardego drewna egzotycznego, ze względu na swoją gęstość i twardość, zazwyczaj pozwalają na zastosowanie rozstawu legarów rzędu 45-50 cm przy standardowej grubości. Należy jednak pamiętać, że każdy gatunek drewna egzotycznego może mieć swoje specyficzne wymagania. Dlatego zawsze kluczowe jest, aby kierować się indywidualnymi zaleceniami producenta danego gatunku drewna, które często są podawane w kartach technicznych produktu.
Warto zapamiętać sytuacje, w których zawsze należy zastosować gęstsze legarowanie niż standardowe wartości:
- Deski kompozytowe komorowe wymagają większego wsparcia ze względu na elastyczność.
- Cienkie deski tarasowe (poniżej 25 mm grubości) aby zapobiec uginaniu się.
- Duże przewidywane obciążenie tarasu (ciężkie meble, jacuzzi) dla zapewnienia stabilności.
- Układanie desek pod kątem (np. 45 stopni) aby zapewnić odpowiednie podparcie na całej długości.
Jak obliczyć liczbę legarów krok po kroku? Prosty wzór i przykład
Pierwszym i fundamentalnym krokiem jest precyzyjne zmierzenie wymiarów planowanego tarasu. Zmierz zarówno jego długość, jak i szerokość w centymetrach. Te dokładne pomiary będą podstawą do wszystkich dalszych obliczeń, dlatego warto poświęcić im szczególną uwagę, aby uniknąć błędów na dalszych etapach.
Następnie, na podstawie rodzaju desek, które zamierzasz zastosować, oraz informacji zawartych we wcześniejszych sekcjach artykułu, wybierz optymalny, osiowy rozstaw legarów. Pamiętaj, że ten wybór powinien uwzględniać materiał deski, jej grubość, przewidywane obciążenie oraz sposób układania.
Teraz możemy zastosować uniwersalny wzór na obliczenie liczby potrzebnych legarów: (Długość/szerokość tarasu [w cm] / Osiowy rozstaw legarów [w cm]) + 1. Kluczowe jest, aby legary układać prostopadle do kierunku montażu desek. Oznacza to, że jeśli deski będą biegły wzdłuż dłuższego boku tarasu, do obliczeń będziesz musiał użyć wymiaru krótszego boku tarasu, dzieląc go przez wybrany rozstaw legarów.
Przeanalizujmy przykład obliczeń dla tarasu o wymiarach 4 metry na 5 metrów (czyli 400 cm na 500 cm). Załóżmy, że wybieramy deski kompozytowe, dla których zalecany osiowy rozstaw legarów wynosi 35 cm. Ponieważ deski będziemy układać wzdłuż dłuższego boku (5 metrów), do obliczeń użyjemy krótszego boku tarasu, czyli 400 cm.
- Krok 1: Podziel długość krótszego boku tarasu przez wybrany rozstaw legarów: 400 cm / 35 cm = 11.43.
- Krok 2: Ponieważ nie możemy mieć ułamkowej części legara, wynik należy zaokrąglić w górę do najbliższej liczby całkowitej. W tym przypadku będzie to 12.
- Krok 3: Dodaj 1 do otrzymanej liczby, aby uwzględnić pierwszy legar na początku konstrukcji: 12 + 1 = 13.
Oznacza to, że do budowy tarasu o wymiarach 4m x 5m, przy zastosowaniu desek kompozytowych i rozstawie legarów 35 cm, potrzebujesz 13 legarów.
Wybór legarów: na co zwrócić uwagę przed zakupem
Na polskim rynku najczęściej spotykane przekroje legarów drewnianych to te o wymiarach 45x70 mm lub 50x70 mm. Te wymiary zapewniają odpowiednią sztywność i wytrzymałość dla większości standardowych konstrukcji tarasowych, pod warunkiem odpowiedniego rozmieszczenia.
Zasadniczą kwestią przy doborze materiału na legary jest jego zgodność z materiałem desek tarasowych. Legary powinny być wykonane z materiału o podobnej charakterystyce zarówno pod względem gęstości, jak i sposobu "pracy" (czyli reakcji na zmiany wilgotności i temperatury). Szczególnie ważne jest, aby nie stosować legarów z miękkiego drewna, na przykład sosny, pod twarde deski egzotyczne. Różnice w pracy materiałów mogą prowadzić do naprężeń i uszkodzeń konstrukcji.
Legary kompozytowe i aluminiowe oferują szereg zalet, takich jak wysoka sztywność, wyjątkowa trwałość, odporność na wilgoć i warunki atmosferyczne, a także stabilność wymiarowa. Choć ich cena jest wyższa niż tradycyjnych legarów drewnianych, ich stosowanie jest w pełni uzasadnione w trudnych warunkach, przy wysokich wymaganiach estetycznych lub gdy priorytetem jest zapewnienie maksymalnej długowieczności całej konstrukcji tarasowej.
Najczęstsze błędy w legarowaniu i jak ich unikać
Najczęściej popełnianym i jednocześnie najpoważniejszym błędem montażowym jest zastosowanie zbyt dużego rozstawu legarów. Prowadzi to do nieestetycznego "falowania" i nadmiernego uginania się desek pod obciążeniem, a w skrajnych przypadkach może skutkować ich pękaniem. Zawsze pamiętaj o zalecanych wartościach rozstawu dla konkretnego typu deski, które znajdziesz w specyfikacji producenta lub w tym poradniku.
Kolejnym częstym błędem jest brak zastosowania podwójnych legarów na łączeniach desek na długości. Każdy koniec deski musi być stabilnie i solidnie podparty. Dlatego w miejscach, gdzie jedna deska kończy się, a zaczyna kolejna, należy umieścić dwa legary obok siebie, zapewniając tym samym równomierne rozłożenie obciążenia i zapobiegając niestabilności tej newralgicznej strefy.
Niezwykle ważne jest również zachowanie odpowiedniego spadku w konstrukcji tarasu, wynoszącego około 1-2%, skierowanego od budynku. Taki spadek jest kluczowy dla swobodnego odpływu wody deszczowej i zapobiega jej zaleganiu na powierzchni tarasu lub pod nim. Zapobiega to degradacji materiałów, rozwojowi pleśni i glonów, a także chroni konstrukcję przed uszkodzeniami mrozowymi.
Nie można zapominać o dylatacjach. Są one niezbędne, aby umożliwić materiałom, z których wykonany jest taras, swobodną pracę pod wpływem zmian temperatury i wilgotności. Należy zachować odpowiednie odstępy dylatacyjne między poszczególnymi deskami, a także między konstrukcją tarasu a stałymi elementami, takimi jak ściana budynku czy schody. Zapewnia to uniknięcie naprężeń i deformacji.
